Pracownik tymczasowy to osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę zawartej z agencją pracy tymczasowej, świadcząca pracę na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy użytkownika. Regulacje dotyczące tego rodzaju zatrudnienia pozwalają na elastyczne dostosowanie siły roboczej do potrzeb przedsiębiorstw, jednocześnie gwarantując ochronę prawną zatrudnionym. W niniejszym artykule omówione zostaną najważniejsze aspekty prawne, jakie dotyczą pracowników tymczasowych w Polsce.
Podstawy prawne zatrudnienia pracowników tymczasowych
Pojęcie pracownika tymczasowego
W Kodeksie pracy definicja pracownika tymczasowego wskazuje na osobę, która na podstawie umowy o pracę zawartej z agencją pracy tymczasowej wykonuje pracę u pracodawcy użytkownika. Taki model zatrudnienia różni się od tradycyjnego stosunku pracy tym, że prawo do wydawania poleceń służbowych oraz odpowiedzialność za organizację pracy leży po stronie pracodawcy użytkownika.
Rola agencji pracy tymczasowej
Agencja pracy tymczasowej pełni rolę formalnego pracodawcy wobec zatrudnionego. Do jej najważniejszych obowiązków należy:
- zawarcie umowy o pracę z pracownikiem tymczasowym;
- wypłata wynagrodzenia oraz świadczeń wynikających z kodeksu;
- dbanie o przestrzeganie przepisów BHP;
- rozliczanie czasu pracy;
- monitoring przestrzegania równego traktowania.
Prawa i obowiązki pracownika tymczasowego
Forma i treść umowy o pracę tymczasową
Umowa o pracę zawierana z agencją musi określać:
- rodzaj pracy;
- miejsce jej wykonywania;
- czas trwania umowy;
- wysokość wynagrodzenia oraz sposób jego wypłaty;
- termin rozpoczęcia pracy.
Brak któregokolwiek z elementów czyni umowę nieważną. Umowa zawierana jest na czas określony, odpowiadający potrzebom pracodawcy użytkownika, jednak nie przekracza 18 miesięcy łącznie.
Prawo do wynagrodzenia i dodatki
Pracownik tymczasowy ma prawo do stawki równej stawce pracownika zatrudnionego na podobnym stanowisku u pracodawcy użytkownika. Dodatkowo przysługują mu:
- dodatki za pracę w porze nocnej;
- wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych;
- urlop wypoczynkowy obliczany proporcjonalnie do przepracowanego czasu;
Obowiązki pracownika tymczasowego
Pracownik tymczasowy powinien wykonywać powierzone zadania sumiennie, przestrzegać regulaminów pracy obowiązujących u pracodawcy użytkownika oraz stosować się do zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Naruszenie obowiązków może skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną lub materialną.
Praktyczne aspekty współpracy i ochrona prawna
Równouprawnienie i przeciwdziałanie dyskryminacji
Zgodnie z przepisami, pracownik tymczasowy korzysta z równouprawnienia w zakresie warunków pracy i płacy oraz dostępu do świadczeń socjalnych, takich jak stołówka zakładowa czy szatnie. Niedopuszczalne jest wszelkie faworyzowanie lub dyskryminacja ze względu na status zatrudnienia.
Warunki BHP i szkolenia
Agencja i pracodawca użytkownik są solidarnie odpowiedzialni za zapewnienie bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracownik tymczasowy ma prawo do:
- bezpłatnych szkoleń wstępnych i okresowych BHP;
- środków ochrony indywidualnej;
- badania lekarskiego i profilaktycznej opieki zdrowotnej.
Niewywiązanie się z tych obowiązków może skutkować sankcjami ze strony Państwowej Inspekcji Pracy.
Rozwiązanie umowy i odprawa
Umowa o pracę tymczasową ulega rozwiązaniu z upływem terminu, o którym mowa w umowie. Pracownikowi nie przysługują odprawy z tytułu zakończenia umowy, chyba że inne przepisy lub umowy przewidują takie świadczenie. W przypadku rozwiązania umowy bez okresu wypowiedzenia z winy pracodawcy, przysługuje mu odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.
Kontrola przestrzegania praw pracownika tymczasowego
Państwowa Inspekcja Pracy oraz sądy pracy monitorują i rozstrzygają spory dotyczące naruszenia praw pracowników. Pracownik tymczasowy może zgłosić skargę do inspekcji lub dochodzić roszczeń przed sądem. W praktyce ważne jest:
- dokumentowanie umów i aneksów;
- gromadzenie dowodów dotyczących czasu pracy;
- wnoszenie roszczeń w terminie określonym przepisami o sporach pracowniczych.
